भौगोलिक माहिती
स्थानिकता
बनपूरी हाे गाव सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यात येते
भौगोलिक संरचना
बनपूरी समुद्रसपाटीपासून सुमारे ५०० ते ७०० मीटर उंचीवर स्थित आहे. बनपुरी (Banpuri) हे महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील सह्याद्रीच्या रांगेत वसलेले एक निसर्गरम्य गाव आहे [१, ९]. ढेबेवाडी विभागातील हे गाव नाईकबा देवस्थानासाठी प्रसिद्ध असून, येथे डोंगराळ भौगोलिक रचना, जास्त पाऊस आणि घनदाट जंगल आहे [११, १३]. हे गाव पाटण तालुक्याच्या पश्चिम भागात स्थित असून, या भागात मानवी वावर कमी आणि नैसर्गिक विविधता जास्त आहे
जलवायू
सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील बनपुरी या भागात साधारणपणे उष्णकटिबंधीय हवामान असते। कोयना धरण परिसराजवळ असल्याने येथे पश्चिम घाटाचा प्रभाव जाणवतो, ज्यामुळे पावसाळ्यात जोरदार पाऊस आणि उन्हाळ्यात सुखद हवामान असते
कृषी
बनपूरी मधील प्रमुख व्यवसाय शेती आहे. सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील बनपुरी हे गाव कृषी क्षेत्रासाठी, विशेषतः उच्च दर्जाच्या कृषी शिक्षणासाठी (दादासाहेब मोकाशी कृषी तंत्रज्ञान) आणि तांत्रिक मार्गदर्शनासाठी ओळखले जाते. हे गाव सह्याद्रीच्या पट्ट्यात असल्याने भात, नाचणी, सोयाबीन आणि रब्बी हंगामात कडधान्ये ही प्रमुख पिके घेतली जातात.
प्राकृतिक साधनांची उपलब्धता
बनपूरी च्या आजूबाजूला काळी व लाल माती आहे. सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील बनपुरी हे गाव कोयना अभयारण्याजवळील पश्चिम घाटाच्या कुशीत वसलेले असून, येथे निसर्गसंपन्न प्राकृतिक साधनांची मोठी उपलब्धता आहे. या भागात भरपूर पाऊस (पाथरपुंज जवळ असल्याने), घनदाट जंगल, नाईकबा देवस्थान, डोंगराळ परिसर, आणि नैसर्गिक पाण्याचे स्रोत आढळतात
संस्कृती आणि इतिहास
बनपूरी मध्ये ऐतिहासिक व सांस्कृतिक स्थळे आढळतात.नाईकबा देवस्थान असल्यामुळे बनपुरी हे गाव प्रसिध्द आहे. सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील बनपुरी हे निसर्गरम्य आणि ऐतिहासिक वारसा असलेले गाव आहे. हे गाव नाईकबा देवाच्या जागृत देवस्थानासाठी आणि समर्थ रामदास स्वामींच्या पाऊलखुणांसाठी प्रसिद्ध आहे, तसेच येथील शेतीपूरक संस्कृती, डोंगररांगा आणि वाल्मीकी नदीचे सौंदर्य वैशिष्ट्यपूर्ण आहे